Pratite Nezavisni Kalesijski Portal na Facebooku
“Horion Bosna” je rubrika koju na NKP kalesijski.com objavljujemo utorkom i petkom.
Ekipa Horiona je ovoga puta pisala o HISTORIJI BOSANSKE VOJSKE.
Slavna Bosanska Vojska, kako je, krajem 14. stoljeća u svojim kraljevskim dokumentima, naziva Bosanski Kralj Dabiša, u svojoj je historiji ratovala na čak tri kontinenta. Bosanske vojne formacije u sastavu Rimske i Otomanske Imperije ratovale su sirom Evrope, Azije i Afrike. Bosanska vojska se u svojoj dugoj historiji borila, kako za nezavisnu Bosnu tako i za njeno očuvanje, ratujući i za druge.
Tokom, skoro 20 stoljeća znane historije Bosne, na njenom tlu su ratovali protiv velikog broja onih koji su nasrtali na Bosnu: od Starih Grka, Kelta, Rimljana, Gota, Bizantinaca, Avara i Starih Slovena, do Madjara, Hrvata, Srba, Austrijanaca…
Najstariji, dosad pronadjeni podaci o ratnim sukobima na tlu Bosne datiraju jos iz 4. stoljeća p.n.e.. Ti podaci poticu od starogrčkih historičara koji opisuju rat koji su starobosanski ilirski starosjedioci vodili protiv Kelta pridoslih iz Galije (današnja Francuska).
Historijski zapisi Grčkih i Rimskih historičara,kao i arheoloska nalazista širom Bosne pružaju mnostvo informacija o načinu na koji su Bosanski starosjedioci Iliri ratovali u prethistorijsko doba i kako su bili naoružani. Osnovno oružje im je bilo koplje, mač i bodež, te luk i strijele, a ugledniji ratnici nosili su kožne i metalne oklope. Oružje je u starije vrijeme bilo od bronze, a od početka I milenija stare ere i od željeza. Njihovo oružje se izgradjivalo u rudarskim centrima, gdje arheolozi nalaze ostatke radionica za izradu oružja. Ove radionice za izradu oružja su smjestene većinom u Srednjoj i Zapadnoj Bosni, gdje se i nalaze bogata nalazista bakra i zeljeza, a nalazile su se u sklopu naselja na gradinama.
O tome koju je ulogu oružje imalo u životima Bosanskih starosjedilaca Ilira govori podatak da u gotovo svakoj muskoj grobnici arheolozi nalaze oružje. Najbolji primjerci Ilirskog naoružanja pronadjena su arheoloskim istraživanjima na Glasincu gdje je nadjeno nekoliko stotina grobova u kojima su otkriveni raznovrsni primjerci starobosanskog Ilirskog naoružanja : mačevi, stitovi, kacige, oklopi, itd.
Bosanski starosjedioci Iliri su podizali svoja naselja na strmim uzvisinama koja su bila utvrdjena bedemima, a ulaz je bio zaštićen kulama. Od Rimskih historičara doznajemo, npr., o Ilirskoj tvrdjavi “Delminium”, koja se nalazila na brdu iznad današnjeg Duvna, a koje je sa velikom mukom, poslije duge borbe, bilo osvojeno od strane Rimskih vojnika. Iz Grčkih i Rimskih izvora takodjer saznajemo i o načinu ratovanja Ilira. U borbu se kretalo uz bojne poklice, a na čelu vojske je stajao njen vojskovodja. Rat ili bitka su se često rješavali dvobojem vojskovodja sukobljenih strana koji bi istupili i ogledali se ispred obje vojske. Ovaj običaj se zadržao u Bosni do u duboko u Srednji Vijek.
Poslije dugogodišnjeg rata izmedju Bosanskih Ilira i Rimljana, Rimljani postepeno uspostavljaju apsolutnu vlast u Bosni te uspostavljaju svoje vojne garnizone širom Bosne, od kojih su se najveći nalazili u Humcu kod Ljubuškog, Banjoj Luci, Makljenovcu kod Doboja, Lutvinom Hanu kod Srebrenice i još nekim mjestima.
Ilirski mladići su bili obavezni služiti dugogodišnji vojni rok u Rimskoj vojsci, koji je trajao čak 30 do 40 godina, a služili su u svim vrstama Rimske vojske, uključujući Rimsku flotu, i ratovali za Rim širom svijeta: po Africi, Aziji i, naravno, Evropi.
Ovo višestoljetno služenje Bosanskih Ilira u Rimskoj vojsci, jednoj od najperfektnijih vojnih mašinerija u čitavoj historiji svijeta, omogućilo im je da se uspješno odupru prvotnoj najezdi Starih Slovena krajem 6.stoljeća, koja je već bila preplavila ostatak Balkana, a kasnije prenoseći i na njih tekovine staroevropske antičke kulture i tradicije, stvarajući prvu samostalnu Bošnjačku Državu, čija se samostalnost uveliko zasnivala upravo na tome velikom vojničkom iskustvu Bosanskih starosjedilaca Ilira.
Tokom Srednjovjekovne Države Bosne Bošnjaci su ratovali vrlo često, kako u odbrani Bosne tako i u osvajanju novih teritorija. Bosanski vitezovi su bili prekaljeni borci koji su svoje viteško iskustvo stjecali na bojnim poljima, za razliku od većine ostalih evropskih vitezova koji su to stjecali “uvježbavanjem”. Bosanski vitezovi su na viteškim turnirima bili pravi strah i trepet. Bili su veliki ponos čitave Bosne. Jedan Poljski ljetopisac opisuje učesće Bosanskih vitezova na turniru koji je 1412 godine priredio Kralj Ugarske. Na njemu se našlo 1500 vitezova sa 3000 štitonoša iz 12 zemalja. Ovaj Poljski ljetopisac opisuje Bosanske vitezove kao okretne, neustrašive i vične svakom oružju i kaže da im medju tolikim vitezovima nije bilo ravnih. (Joanni Dlugossi, Historiae Poloniae, lib XI, Karakov 1878.,p.327-328.)
Bosanski vladari su pak bili ti koji su stajali na člu Bosanske vojske tokom njenih brojnih ratova. Za vrijeme Kulina Bana, tokom rata izmedju Bizantije i Bosne, zabilježen je slucaj kada se sam Ban Kulin ogledao u dvoboju sa Bizantijskim Carem, ispred obje vojske. Bizantijski kroničari za našega Bana Kulina kažu da je rastom bio pravi div! Tokom borbe udario je svoga protivnika tako snažno po licu da mu je vizir kacige dopola usjekao u meso! (F.Milobar, Ban Kulin i njegovo doba, Glasnik Zemaljskog muzeja XV, Sarajevo 1903.,p.357.)
Postoje opisi junaštva i drugih Bosanskih vladara. Kada je Bosnom vladao Stjepan II Kotromanić, tokom napada Srbije na Bosnu, u jednom boju protiv Srba je došlo je do situacije da se najžešća borba vodila upravo oko Bana, tako da je bio sasječen i konj ispod njega. U posljednji trenutak jedan od Bosanskih vojvoda (generala) mu je dao svoga konja i tako mu spasio život. Ban se nastavio boriti tako žestoko da je i drugi konj bio sasječen ispod njega, ali ništa ga nije moglo zaustaviti, te na čelu Bosanske vojske u potpunosti protjeruje srpsku agresorsku vojsku iz Bosne!
Oprema Bosanskih vitezova se sastojala od pancirne košulje, kacige na kojoj je ponekad bila perjanica, štita, mača, buzdovana, koplja, bodeža i sl.,a i konjska oprema je bila vrlo raskošna. Svaki Bosanski vitez je imao jednog ili više štitonoša (pomoćnika), koji su se brinuli za njegovu vojnu opremu.
Bosanska vojska nije bila plaćenička vojska, kao što je to bio slučaj u većini ostalih evropskih zemalja. Njenu okosnicu su činili Banski, odnosno Kraljevski odredi, koji su činili stalnu vojsku, a u slučaju rata bila je čast ali i dužnost svakog Bošnjaka da pristupi Bosanskoj vojsci.
Za vrijeme vladavine Kralja Tvrtka Bosanska vojska je imala i svoju flotu. Dio brodova Bosanske ratne flote su činili brodovi kupljeni u Veneciji,a dio je sagradjen u domaćim brodogradilištima u Brsteniku kod Opuzena na Neretvi i u Kotoru. Pošto je Bosna bila tada gospodar Primorja veoma često su Jadranom krstarili brodovi na kojima se vihorila Bosanska zastava sa zlatnim ljiljanima.
Takodjer u to vrijeme,za Tvrtka,Bosanska vojska uvodi u upotrebu vatreno oruzje i razvija veliku proizvodnju svih vrsta oruzja,koje je bilo vrlo trazeno i u drugim zemljama,a posebno teski topovi.Standardni topovi toga doba su koristili kugle teske od 30 do 70 kila,dok su Bosanski topovi bili takvih dimenzija da su koristili kugle i do 140 kila.Jedan takav top (bombarda) saliven je u Bosni 1450 godine za potrebe Dubrovacke Republike.
Bošnjaci postaju poznati sirom Evrope i po drugim vrstama naoruzanja,kao sto je to bio “Bosanski mac”,koji je bio takvog kvaliteta da ga je preuzela gotovo citava Evropa,u Engleskoj je ,npr. dobio naziv “clymore”.Takodjer postojala je posebna vrsta Bosanskog stita,oklopa,itd.
Zahvaljujuci upravo opremljenosti i izuzetnom vojnickom umijecu Bosanske vojske,Srednjovjekovna Bosanska Drzava vremenom postaje daleko najmocnija drzava na Balkanu.Bosanska vojska toga doba prakticno nije znala za poraz,sto se zadrzalo sve do 1463 godine,kada ulazi u sastav Otomanskog Carstva,tada najjace vojne sile na svijetu.
HISTORIJA BOSANSKE VOJSKE OD 1463. DO 1878. GODINE
Po ulazenju Bosne u sastav Otomanskog Carstva Bošnjaci su dozivjeli ogromne kulturne,vjerske,politicke i vojne promjene.Otomansko Carstvo se pak sa postovanjem odnosila prema vojnom umijecu i ratnickoj tradiciji Bošnjaka i nije se mnogo mijesalo u strukturu,naoruzanje,strategiju i taktiku Bosanskih vojnih formacija koje ulaze u sastav Otomanske vojske.Bošnjaci su prolili rijeke krvi boreci se sirom svijeta u sastavu Otomanskog Carstva : po Africi,Aziji i Evropi,za sto su bili bogato nagradjivani,a kada bi pojedini Sultani poceli raditi stvari na ustrb Bosne,podizanjem poreza i slicno,nisu oklijevali da dignu oruzje i zarate i protiv Sultana za punu nezavisnost Bosne.
Koliki je bio doprinos Bosne Otomanskom Carstvu govori cinjenica da je do zvanja “Velikog Vezira” (Vrhovnog zapovjednika Otomanske vojske),doslo desetak nasih zemljaka.Trojica su dosla do polozaja nasljednika Velikog Vezira,desetorica su bili Veziri sa tri tuga (znak dostojanstva),desetorica su bili upravitelji(namjesnici) pokrajina,dok su trojica bili upravitelji (namjesnici) Bosne sa titulom “Beg”,pred kojima su se nosila dva tuga.Bosna je Otomanskom Carstvu dala i desetak Admirala,vise od 30 Vezira,te mnostvo drugih dostojanstvenika.Bošnjaci su imali cak i pravo da skoluju o drzavnom trosku svoju djecu u dvorskim (carskim) skolama u Carigradu (adzemi oglan-janjicarski podmladak),i to vrhunsko obrazovanje ih je tako vodilo do najvecih polozaja unutar Otomanskog Carstva.
Bosanski vojnici su bili duzni da se odazovu vlastima Otomanskog Carstva kada bi bili pozvani u vojni pohod,a u prvo vrijeme su bili upucivani samo na evropska ratista,kada je Otomansko Carstvo vrsilo velika osvajanja u Srednjoj Evropi.
Prva znacajnija bitka u kojoj su ucestvovali Bošnjaci kao pripadnici vojske Otomanskog Carstva se dogodila 1493 godine na Krbavskom polju u Hrvatskoj.Tom sukobu je prethodila provala Ugarsko-hrvatske vojske u Bosnu,koja je ubrzo bila protjerana sa Bosanske zemlje pretrpjevsi velike gubitke.Tom prilikom Bosanska vojska je prodrla sve do Ljubljane i Graca.Na povratku ih je docekala hrvatska vojska na Krbavskom polju gdje su Hrvati bili strasno porazeni od Bosanske vojske,a imali su preko 5700 mrtvih.
Nekoliko godina poslije ove bitke Bosanska vojska je pod komandom namjesnika Iskender-paše prodrla u Italiju,sto se desilo 1499 godine,i u nekoliko bitaka porazila Mletacku vojsku (na Brentu i Tagliamentu),a na povratku tesko pustosi Istru i Dalmaciju,ostavivsi iza sebe 132 grada,sela i trgovista u pepelu,uz ogromni ratni plijen.
Godine 1516 Bošnjaci ucestvuju u invaziji na Egipat,koju je poduzeo Sultan Selim I.U presudnom boju za Kairo,22.juna 1517 godine,medju poginulim je bio i Vezir Sinan-paša Borovinic,nas zemljak.Sta je taj gubitak znacio za Otomansko Carstvo govore Sultanove rijeci koje je izgovorio kada je cuo za njegovu smrt:Egipat osvojih,Sinana izgubih,zar se sa Sinanom moze usporediti jedna pokrajina!
Nakon osvajanja Egipta Sultan salje Bosanske vojne formacije na jug zemlje,prema Sudanu,da cuvaju granice.Tu su izgradili niz tvrdjava i naselja i zenili se mjesnim djevojkama,te su mnogi Bošnjaci tu i zauvijek ostali.Njihovi potomci su se raspoznavali medju ostalim lokalnim stanovnistvom,o cemu Svicarski istrazivac I.L. Burkhardt 1815 godine,nakon sto je prosao tim podrucjem Afrike,pise:“Jos i danas Ibrambe imaju licne crte svojih predaka Bosanskih vojnika,koje je Sultan Selim poslao da cuvaju strazu u tvrdjavu Ibrim.”
1514 godine Bosanski vojnici su upuceni u daleku Perziju gdje su ucestvovali u brojnim sukobima braneci interese Otomanskog Carstva.Vojnicka vjestina Bosanskih vojnika je u najboljem svjetlu bila iskazana u cuvenoj “Mohackoj bitci”,koja je odlucila sudbinu Madjarskog Kraljevstva.Bosansku vojsku od preko 20 000 vojnika poveo je tadasnji Bosanski namjesnik Husrev-beg i prikljucio je glavnini vojske Otomanskog Carstva kod Beograda.Na celu joj je bio Sulejman Velicanstveni (Zakonodavac).Prvi je krenuo Veliki Vezir,ali je pretrpio velike gubitke od strane Madjarskih oklopnika,sto je izazvalo pravu pomutnju pa su navalili na samo srediste vojske Otomanskog Carstva,sto je ugrozilo i samog Sultana.A onda,kada je stanje postalo krajnje kriticno,kao orkan krene Bosanska vojska i udari u samo srce neprijateljske vojske i razbija njene elitne redove,nakon cega dolazi do pravog rasula medju Madjarima.Madjarski oklopnici su bili naprosto pregazeni.Po predanju,jedan Bosanski vojnik je pred Sultana donio odrubljenu glavu Madjarskog Kralja na kojoj je jos uvijek stajala kruna.Sultan je Bosanske junake bogato nagradio visokim odlicjima i spahijskim posjedima sirom Madjarske.
U 17.stoljecu Carigrad salje Bošnjake na mnoga ratista.Tako,1616 godine ratuju po Rusiji,ugusujuci ustanak u Basarabiji u juznoj Rusiji.Zadatak je bio uspjesno izvrsen i to na takav nacin da se je glas o “Strašnim Bosancima” širio do mnogih tamošnjih naroda.
Godine 1635 oko 20 000 Bošnjaka ucestvuje u napadu na Poljsku,a po zavrsetku pohoda upuceni su da ucestvuju u napadu na Bagdad.Poslije toga dolazi “Kretski rat”,koji je vodjen sa Mletackom Republikom,a potom ucestvuju i u “Beckom ratu”,koji je trajao 16 godina,od 1683 do 1699 godine.Takodjer,Bosanska vojska uspjesno ratuje i na teritoriji Bosne,kada je ona bila napadana,a najtezi napad su izvrsili Austrijanci 1737 godine,koji su zapoceli saznavsi da je iz Carigrada stigla naredba Bosanskom namjesniku “da se ne suprotstavlja Austrijancima”,jer Sultan nije htio da ima problema sa njima zbog poteskoca sa Rusima.Austrijanci su se nadali da ce lako osvojiti Bosnu i niposto nisu ocekivali da ce se Bosanska vojska suprotstaviti naredjenju iz Carigrada i zestoko braniti Bosnu.Austrijanci su napali sa oko 16 000 vojnika,a najveca bitka se desila kod Banja Luke.Austrijanci su bili potuceni do nogu od strane Bosanske vojske i natjerani u bijeg.Austrijance,koji su bjezali sa bojnog polja nemilosrdno su tamanili Bosanski konjanici sve dok im se ovi nisu molecivo obratili :“Ako Boga znate i svece ljubite,nemojte nas vise proganjati”.Na to ih Bošnjaci puste da se mirno prebace preko Save i tako se spase.Pobjeda Bosanske vojske je bila potpuna.
Godine 1788 Austrijanci ponovo napadaju Bosnu i ponovo dozivljavaju poraz.Najpoznatija bitka u tome ratu je bila “Dubicka bitka”,gdje su Austrijanci drzali grad pod opsadom dugo vremena,i kada su bili vrlo blizu pobjede i osvajanja grada,Dubicanima stize u pomoc preko 8000 Bošnjaka iz svih dijelova Bosne i nanose totalni poraz Austrijancima.
Bošnjaci su zbog svoje ratobornosti i vojnih podviga bili veoma znani i cijenjeni sirom svijeta,pa neke evropske drzave tokom 18. stoljeca pokazuju veliki interes da imaju Bošnjake u sastavu svojih vojski.Na taj nacin mnogi Bošnjaci bjehu vrbovani i to za veliku placu.Prve takve vojne formacije se pojavljuju u Poljskoj 1744 godine,kada Poljski Kralj August III,od Bosanskih najamnika pravi jedan puk lahke konjice.To je bio razlog da je i Pruska (Njemacka)htjela imati takve borce,te ukljucuje Bosanske placenike u svoju vojsku,koje prvi put upotrebljava kao svoje elitne odrede upravo u ratu protiv Poljske.(F.Genthe,Bošnjaci u najamnistvu stranih drzava,Glasnik Zemaljskog muzeja,XI,Sarajevo 1899.,p.539.)
Takodjer,Bosanske pukovnije su bile oformljene i u Holandiji i Danskoj.Prvi komandant Danske Bosanske pukovnije je bio marsal princ Karlo Hessenski.Zabiljezeno je da su u tim zemljama sve elitne jedinice nazivane BOSANSKE,dakle i one koje u svom sastavu nisu imale nijednog Bošnjaka.(F.Genthe,o.c.,p.537-605.Isti pisac:Sasko-poljska pukovnija Bošnjaka i holandijski kopljanici “Bošnjaci”,Glasnik Zemaljskog muzeja,XIV,Sarajevo 1902.,p.369-390)
Poslije historijskog skupa u Tuzli,koji je odrzan od 20.januara do 5.februara 1831 godine,Bošnjaci traze potpunu autonomiju Bosne od Otomanskog Carstva,a zakljuci skupa,koji su bili poslani u Carigrad,svodili su se na to da Bosna ne prihvata reformu vojske,te da se trazi ukidanje namjesnistva (Vezirstva) u Bosni,te da se Bosni da autonomija,da Bošnjaci sami biraju svoga vodju,te da se ubuduce Carigrad ne mijesa u poslove Bosne.Zauzvrat su ponudili da Bosna placa Carigradu danak u iznosu od 4000 kesa(oko 2 000 000 grosa),sto Sultan odbija te dolazi do rata izmedju Bosne i Otomanskog Carstva.Na celo Bosanske vojske se bira Husein Kapetan Gradascevic ZMAJ OD BOSNE,koji na Kosovu,predvodeci Bosansku vojsku od preko 25 000 vojnika nanosi poraz Velikom Veziru,te Sultan salje na Bosnu veliku vojsku,i najvise “zahvaljujuci” neslozi Bošnjaka,odnosno prelazenjem na Sultanovu stranu Smail-age Cengica i Ali-age Rizvanbegovica,Bosanska vojska dozivljava veliki poraz u maju 1832 godine,ali pokret za autonomiju Bosne biva ugasen tek 1850 godine.
HISTORIJA BOSANSKE VOJSKE OD 1878. GODINE
Godine 1878,na Berlinskom kongresu,Austrija “dobija pravo” da okupira Bosnu sa cime se Bošnjaci,naravno,nisu slagali te ubrzo upucuju protestno pismo Njemackom kancelaru Bismarku,predsjedavajucem Berlinskog kongresa,koga su potpisali Bošnjaci svih vjeroispovijesti:i muslimani,i katolici,i jevreji,i pravoslavci.Stavljeno mu je do znanja da ce se Bošnjaci oruzano suprotstaviti Austrijskoj vojsci u slucaju da ona krene na Bosnu.Bošnjaci ubrzo formiraju Bosansku vladu i vrse pripreme za odbranu zemlje od predstojeceg napada Austrijske vojske.Za komandanta Bosanske vojske je izabran Smail Haki-beg Selmanovic.
Pocetak napada Austrijske vojske se desio 29.jula 1878 godine iz cetiri pravca: od Gradiske,Broda i Samca na sjeveru,preko Une kod Kostajnice,a dva dana kasnije upali su i sa juga iz Dalmacije,iz pravca Vrgorca i Imotskog,i u samom pocetku napredujuci bez vecih poteskoca,dok nisu stigli do Bosanskih gora kada i pocinje pravi sukob.
Bosanska vojska im se suprotstavlja zestoko sa oko 93 000 vojnika,tako da je Austrija,tada svjetska velesila,bila primorana da dovodi velika pojacanja dovodeci omjer snaga od 3:1 u svoju korist.Austrijska vojska je morala upotrijebiti cak 300 000 vojnika da bi izvrsila vojnu okupaciju Bosne i to poslije zestokih borbi i velikih gubitaka na svojoj strani,uspostavljajuci okupaciju Bosne tek krajem oktobra 1878 godine.
Tri godine kasnije Austrijanci donose i prvi Zakon o vojnoj obavezi domaceg stanovnistva.Godine 1882 formirane su prve cetiri Bosanske pjesadijske formacije u sastavu Austrijske vojske,da bi ih vec 1885 bilo cak 16,od kojih su,iste godine,formirana cetiri samostalna pjesadijska bataljona (sa oznakama I-IV),kojih je vec 1894 godine bilo 12,od kojih se tada formiraju cetiri pjesadijska puka (regimente).Ovi pukovi su 1889 godine izmjesteni iz Bosne i prebaceni u razne dijelove Austro-Ugarske Monarhije.U Becu je bila stacionirana I i IV regimenta,u Gracu II,a u Budimpesti III te su Bošnjaci od tada morali sluziti vojni ruk izvan svoje domovine Bosne,a taj vojni rok je trajao od 2 do 3 godine.
Vojne uniforme su se sastojale od caksira,po uzoru na Bosansko narodno odijelo,i dokoljenica,sve svijetloplave boje.Bošnjaci muslimani su nosili crveni fes,a kasnije su ga nosili svi Bosanski vojnici,bez obzira na vjeroispovijest.Ostala oprema je vecinom bila standardna oprema Austrijske vojske.
Tokom I svjetskog rata Bošnjaci su , kao pripadnici Austrijske vojske,krajnje profesionalno obavljali svoju vojnicku duznost i svojim znanjem i vojnickim umijecem postizali velike podvige u najtezim bitkama I svjetskog rata,na bojistima Galicije,Soce,Piave,u Poljskoj,Karpatima,Alpama,Italiji,itd.Tako je “Druga Bosanska Regimenta” bila najodlikovanija jedinica Austrijske vojske!
Za neprijatelja je pojava Bosanskih vojnika bila zastrasujuca.U ratnim izvjestajima je zabiljezeno da ondje gdje nije bilo Bosanskih vojnika,a da bi se protivniku zadao strah,drugi Austro-Ugarski vojnici bi naticali fesove na motke ili puske kako bi protivnicka strana pomislila da se bore protiv Bošnjaka,nakon cega bi se neprijatelj dao u bijeg.(W.Schachinger,o.c.,p.XIII)
Koliko su Austrijanci cijenili sposobnost i odanost Bosanskih vojnika potvrdjuje i podatak da je upravo jednom Bosanskom bataljonu bilo povjereno cuvanje Cara Franza Josepha i drzanje straze na njegovom dvoru.
Da bi izrazili vjecnu zahvalnost i spomen na doprinos Bosanskih vojnika u Austrijskoj vojsci Austrija je dala brojne Bosanske nazive svojim ulicama,trgovima,toponimima,itd.,a nazive proslavljenih Bosanskih regimenti naslijedile su i neke jedinice savremene Austrijske vojske.Svake godine se odrzavaju komemoracije i defilei u znak sjecanja na doprinos Bosanskih vojnika Austriji.
Pripremili: Adem Mehmedović i Nezir Karić
(NKP kalesijski.com/ Horion Bosna)
— Sve tekstove Horiona možete pogledati na sljedeći način (pogledajte fotografiju)
